Pho tượng cao khoảng 50cm, vua Nhân Tông trong tư thế của một vị thiền sư ngồi kiết già, hay tay đặt lên đầu gối, tay phải bắt ấn, tay trái đặt buông gần đầu gối, vua ngồi thiền mở mắt, ánh mắt được các nghệ nhân dân gian điểm nhã trông hiền từ, pho tượng đẹp giản dị toát lên một vẻ thoát tục.

Trước khi Phật giáo xuất hiện, các thiên tiên (deva, devi) và thiên nữ (apsara) của đạo Bà La Môn (Brahman) đã bện tóc thành năm đỉnh, tiếng Phạn gọi là Pancasikha. Hay họ đội một loại vòng khăn kết hoa, trên đó có gắn 5 phiến có hình dạng của 5 ngọn lửa gọi là Pancasikha Mala.

Các quy tắc tạc tượng trong cuốn sách trên được tóm tắt thành vài công thức đơn giản cho các thợ điêu tô (thợ điêu khắc-điêu là khoét đục xuống, tô là đắp phủ lên) thực hiện. Đó là: Tọa tứ lập thất – một tượng đứng bằng bảy đầu, ngồi bằng bốn đầu, Nhất diện phân lưỡng kiên-chiều ngang của mặt bằng nửa chiều ngang hai vai, Nhất diện phân tam trùng – ba khoảng cách băng nhau trên mặt, từ chân tóc đến chân lông mày, bằng từ chân lông mày đến đỉnh mũi, bằng từ đỉnh mũi đến cằm. Tạc tượng lượng đô kinh còn quy định chi tiết đến tận ngón chân ngón tay.

Tượng Ngài thờ theo lối Tam Thế Phật cũng tương tự tượng Phật Thích Ca. Chỉ đáng chú ý nhất bức tượng hình một vị Hòa thượng mập mạp, miệng cười toe toét, mặc áo phơi ngực, bày cái bụng to tướng, chung quanh có sáu đứa bé quấy nhiểu, đứa chọc tay vào mũi, đứa móc miệng đứa chìa vào hông…, Ngài vẫn cười tự nhiên. Tượng này cũng gọi tượng Bồ-tát Di Lặc. Đây là y cứ vào điển tích Bố Đại Hòa thượng.

Thiền sư là người ra đi không lưu lại dấu vết. Vì thế, chúng ta muốm tìm lại lịch sử các Ngài thật là việc khó khăn vô cùng. Hơn nữa, những phần lịch sử còn ghi chép lại về niên đại, nhiều bản so lại sai lệch quá xa; về cốt truyện, mang đầy màu sắc huyền bí, che lấp hết sự thật. Song, cây có cội nước có nguồn, chúng ta là kẻ hậu học không có quyền quên lãng Tổ tông của chúng ta. Do đó, buộc lòng chúng tôi phải cố gắng soạn dịch bộ sử này.

Tượng thể hiện một nhạc công nửa thân trên là người, nửa dưới là chim, với tư thế đậu trên một đấu. Tượng có khuôn mặt tròn, tóc búi cao thành chỏm, mắt nhìn thẳng hướng, hai tay đang biểu diễn nhạc cụ; hai chân mập khỏe, móng có lông vũ; bộ đuôi to khỏe cong lượn tỏa lên trên, chạm vào cả búi tóc trên đỉnh đầu.

Tượng Phật ngồi theo tư thế kiết già, đầu đội một chỏm nhọn – đặc trưng cho trí tuệ, quyền lực và sự vĩnh hằng cao cả-dưới là ha lớp tóc đen và xoăn. Mặt tượng có trán rộng, gương mặt đầy đặn, đôi lông mày cong, đôi mắt khép hờ, mũi thẳng, miệng rộng, đôi môi hơi dày, đôi tai to và dài gần chấm vai, đôi khi tượng phảng phất gương mặt người Khmer hiện đại.

Thần Visnu ngồi giạng chân cưỡi trên con Kim Sí Điểu (Garuda), vật cưỡi của thần. Vị thần này vốn có bốn tay cầm những bảo bối, hiện chỉ còn hai tay với món bảo bối: chiếc vỏ ốc và quả cầu. Thần đội chiếc mũ lễ hình bát giác, mặt có ria mép và chòm râu rậm ở cằm. Dái tai có xỏ lỗ đeo đồ trang sức quý. Nét mặt thần mang dấu ấn chủng tộc đặc trưng trong nền nghệ thuật Chăm.

BỒ TÁT QUÁN THẾ ÂM (Bodhisattva Avalokitesvara) DANH HIỆU. – Quán Thế Âm, nghĩa là quán sát tiếng kêu than của chúng sanh trong thế gian để độ cho họ thoát khổ. TIỀN THÂN. – Thuở đức Phật Bảo Tạng, Ngài là thái tử con vua Vô Tránh Niệm. Ngài theo vua cha đến nghe […]